Conventiculum/ Conventus ALF

Lexington, KY, 2017


Conventiculum Lexintoniense: 20 - 26 July 2017

Conventus XIV Academiae Latinitati Fovendae: 27 - 31 July 2017

at the University of Kentucky, Lexington

We urge anyone devoted to the study of Latin literature, who is also interested in the use of Latin in speaking and writing, to attend both the conventiculum Lexintoniense and the 14th international congress of the Academiae Latinitati Fovendae. A single modest entry fee of 120 dollars will give access to both events. Please note that the entry fee, once paid, is not refundable. This, unfortunately, is an administrative necessity. The deadline for receipt of entry fees is 1 May, 2017. Those interested in participating in these two Latin language conferences should contact Prof. Terence Tunberg at the following e-mail address:

Conventiculum Lexintoniense

20 - 26 July, 2017

These summer workshops have become internationally known for providing a stimulating occasion in which participants can live for an extended period of time in an all-Latin environment, speaking and hearing no language but Latin. Our Latin workshops are specifically designed for those who want to acclimatize themselves to the active use of Latin.

We also invite participants who are already experienced in the active use of Latin. It is our intention that the conventiculum will provide such participants with a pleasant opportunity to practice or enhance their skills in spoken and written Latin, and meet like-minded others.

Our conventicula are NOT designed for people who are still learning essential Latin grammar. All participants should be able to read unadapted Latin texts (even if they need to consult a dictionary fairly often), and should feel reasonably secure in their knowledge of basic morphology and syntax. However, previous experience in speaking Latin is not necessary. The purpose of our seminars is to add an active dimension to the experience of those who already possess a certain passive knowledge of Latin. These seminars should be especially valuable for any cultivator of the Latin language, who wishes to gain some ability to express her or himself ex-tempore in correct Latin on many different subjects. Not only teachers, who may wish to develop their ability use Latin actively and extempore so they can enliven the learning experience for students and augment whatever teaching strategies they prefer to employ, but anyone at all devoted to Latin, such as professors, graduate students, and those who read Latin for personal enrichment, can benefit from our seminars, which are exclusively aimed at helping those who take part to acquire a more instinctive command of the Latin language. With such a command of Latin a person can usually understand Latin writings more directly and easily, without being compelled so often to translate and to think in another language.

Sessions will be aimed exclusively at developing ability in speaking Latin, understanding others speaking Latin, reading and explaining Latin texts in Latin, and writing in Latin. Participants will be involved in intensive activity each day from morning until early evening (with breaks for lunch, etc., of course). Themes for discussion will involve books and literature, but discussions will also be devoted to questions pertaining to every-day life.

On the first day (20 July) there will be no regular sessions, but there will be a general reception with food and drink which will take place from 6:00 p.m. to about 9 or 10 p.m., which we strongly urge all participants to attend. In this initial reception not only Latin, but English or any other language may be used. After the reception, the use of vernacular languages will cease, and Latin will be the only language used in the conventiculum. Participants therefore should try to arrive in Lexington before 4:00 p.m. on the first day so they can get installed in their lodgings and find the site of the sessions before the reception actually begins.

Conventus XIV

Academiae Latinitati Fovendae

27 - 31 July, 2017


The language of this conference will be exclusively Latin. All lectures and all presentations will be entirely in the Latin language.

JOURNEYS will be the main theme of this conference.

The conference will feature presentations by the following Latin speakers:

Arrington, Ionathas — Americanus
Bryant, Petrus — Australianus
Dragnev, Demetrius — Bulgarus
Fontanus (Fontaine), Michael — Americanus
Fritsch, Andreas — Germanus
Harris, Iason — Hibernus
Krause, Pistorius — Americanus
Laes, Christianus — Belga
Marongiu, Paula — Itala
McGowan, Matthaeus — Americanus
O'Cleirigh, Patricius — Hibernus Canadensis
Oenus (Owens) Patricius — Americanus
Pascual Barea, Ioachimus — Hispanus
Pettersson, Daniel — Suetus
Ribeiro, Lenia — Brasiliana
Robertson, Aprilis — Americana
Roggen, Vibecca — Norvega
Sacré, Theodericus — Belga
SantaMaria, Maria Theresa — Hispana
Spataro, Robertus — Italus
Tipton, Iosephus — Americanus
Ventaria, Christina (Domokos, Gyöngyi) — Hungarica
Watanabe, Accius — Iaponicus

Abstracts can be found below.

Lexington is a moderately-sized and quite attractive city, situated in famously beautiful countryside. It is well equipped with such urban amenities such as restaurants and parks. European travelers to Lexington will usually need to make only one stop at a major North American city (these include Atlanta, Cincinnati, Chicago, Detroit, and Charlotte) in order to make connecting flight to Lexington.

Lexington, moreover, has become a distinctive center for Latin studies. The Institute for Latin Studies was founded at the University of Kentucky in 2001. It regularly attracts students from all North America and other regions—students have come from Australia, Columbia, Brasil, France, Italy, Holland, and Great Britain—who want to take advantage of the Institute's unique program of studies involving immersion in a Latin environment, which includes extensive writing and speaking, as well as copious reading, and exposure to Latin literature from the entire patrimony of Latin letters, which extends from early republican Rome to the modern era.

Lexington, of course, is also the seat of the well-known conventiculum Lexintoniense, a week-long festival of Latin, which has been celebrated annually for twenty years. Between seventy and eighty people come every summer to these events to be immersed in an environment in which Latin is the only spoken language, and in which those who take part read and discuss Latin texts, pictures, Latin phrases, and enjoy games, drama, music and other activities—all in the Latin language.


Within walking distance from the site of our sessions are quite a few cafeterias, restaurants, cafes and fast-food outlets—both on and off campus.


There are of course quite a few hotels in Lexington where one can find comfortable and reasonable lodging. However, we recommend that participants in the conventiculum and in the conference stay in student housing, which is not only very close to the site of both events, but also offers rooms at low cost. In student housing a person who shares a suite with a roommate will pay about $40.00 per night. A person who prefers sole occupancy of an entire suite (this will include bathroom and small kitchen) in the same student housing will pay about $80.00 per night. These price estimates include taxes. But please note that these prices were quoted to us in the summer of 2016, and it is possible that the curators of student housing might make small changes in their prices without giving us notice.

Payment for lodging will not be made to the moderators of the conventiculum, but directly to the administrators of the student residence.


Die primo (Iulii 27º) – Iovis die

Ornabitur cena aditialis ab hora sexta postmeridiana usque ad horam nonam p. m. in aedificiis societatis studiis Humanitatis provehendis, cui ‘Gaines’ nomen conditoris inditum est.

Die altero (Iulii 28º) – Veneris die

Die tertio (Iulii 29º) – Saturni die

Die quarto (Iulii 30º) – Solis die

Die quinto (Iulii 31º) – Lunae die


Quo tendamus atque quo duce illuc perveniamus homines – ab humo ad patriam (Ionathas ARRINGTON)

Sanctus Bonaventura – pristinus primo Franciscanorum (= Minoritarum seu Ordinis Fratrum Minorum) sodalis, deinde totius sodalitatis a Sancto Francisco Assisiensi conditae “Magister Generalis” sive is qui aliis monachis “mendicantibus” praeerat, postremo dioeceseos Albanensis (Albano, in Italia) episcopus atque S(anctae) R(omanae) E(cclesiae) Cardinalis – opus composuit “Itinerarium mentis in Deum” quo sic dictum ascensum ostenderet - non gressibus quidem pedum super monte terrestri sed gradibus quibusdam spiritus et animi super naturam supernaturali nempe virtute domandam; nam status noster – animae, scilicet, non corporis membrorum— est, iuxta Bonaventuram, reformandus, non in figuras aut formas novas, ut olim Ovidius, verum magis iuxta Creatoris imaginem in hominem novum de die in diem (cf. Genesim I, 28 et, “Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem” 2 Cor. iv, 16); talibus imaginibus ex vita cotidiana depromptis – alias et ab aliis Christianis et ab iis qui fide Christi sunt alieni crebro adhibitis translaticiisque – utitur Bonaventura dum refert strenuem laborem at simul abundantem Christi gratiam quibus auxiliis iter vitae suscipiamus atque perficiamus.

Sic praescripserat virtutem colendam Deumque diligendum Franciscus ille fama notissimus (qui nec aliter vixerat), cujus successor in Ordine Fratrum Minorum, Bonaventura, Deo—nec iam Dea Fortuna—favente, magistri vestigiis atque verbis inhaerens, viam prodit quam spernebat Satanas quamque suscepit Christus. Nos autem, hanc viam ingrediendo et Christum sequendo - quamvis implumes si cum Angelis comparemur - conscendere ad caelum alis spiritualibus (scil. gratiâ Christi, quae nos evehit praeter id quod vires nostrae sufficerent) praediti poterimus et nullius gravamine ponderis corporalis (aut si Pauli Apostoli et Bonaventurae tropos interpretamur, “facinorum infamium”) retardati, mansionem hisce in terris ac temporalem perfacile patiemur et proinde pertransibimus.

Verba novata tractabo, vocabula antiquis valde usitata at apud Seraphicum Doctorem aliquanto mutata notabo, summarium totius proferam.

Itinera et Litterae Novo-Latinae apud Antipodas: de Opusculis Latine Conscriptis , quae ad Australiam Pertinent (Petrus BRYANT)

Nimis facile crediderunt homines academici Australianos Latinitatis haud capaces fuisse, non solum propter eruditorum penuriam, sed etiam quod Australia nimis tarde condita sit, ut Australiani possent esse Rei Publicae Latinarum Litterarum cives, quo tempore, saeculo duodevicesimo exeunte, Britanni coloniam poenariam Sydneiae ad malefactores deportatione transmarina puniendos collocaverunt. Sed hoc ad veritatem non omnino respondet, nam exstant aliquot opuscula Latine conscripta, quae ad argumenta Australiana pertinent, quasque hac in oratiuncula breviter exponam. Accedit quod itinera in hisce operibus Latinis saepius tractantur, quia Australia latissima et semotissima terra est. Itaque itinera variorum generum tum ad Australiam cum intra Australiam necessario sunt suscepta ab indigenis, et exploratoribus, et colonis, et poenalibus, et missionariis, et auri fossoribus, et botanicis zoologisque.

De Paulo Rubigallo Pannonio eiusque descriptio itineris Constantinopolitani – et praesertim Bulgariae (Demetrius DRAGNEV)

Paulus Rubigallus (natus a. 1500, e vita a. 1577 excessit) fuit Pannonius sive Hungarus, qui a. 1540 iter Constantinopolitanum suscepit, dum partem in quadam legatione Hungarica agebat. Paucis annis post, a. 1544 suum “Hodoeporicon Itineris Constantinopolitani” disticho elegiaco edidit, cuius praefationem ipse Philippus Melanchton, amicus eius, scripsit. Paulus versibus pulcherrimis de itinere suo per Hungariam, Serviam et Bulgariam usque ad urbem Constantinopolin narravit. Videbimus praesertim descriptionem Sophiae et Phillipopolis, quae et hodie maximae Bulgariae urbes sunt; de his paucissima saeculo XVI scripta habemus.

De fuga schizophrenica Ovidii poetae (Michael FONTANUS)

Etsi nonnullae sunt iam diu recognitae difficultates in interpretatione, adhuc tamen creditur a magna parte hominum Ovidium poetam iussu imperatoris Augusti relegatum in exilium esse verum. In hac ego autem oratione iudicibus meis benivolentibus proponere velim eius recessum non relegationem quidem e patria sive exilium verum, sed fugam figuratam in (ut ita dicam) suae mentis castellum. Haec enim notio exili figurati–et privati et voluntarii—usque ad tempus rerum Renascentium optime intellegebatur (vide e.g. Francisci Filelfi commentationes Florentinas de exilio). Ceterum recentioribus temporibus res amissa est; quam nos ignari, nostro more, schizophreniam nuncupare soliti sumus.

De itineribus in Palaestinam susceptis (Andreas FRITSCH)

Ab antiquissimis temporibus usque ad nostram aetatem Palaestina erat regio maximi momenti. Non tantum Arabes et Iudaei hanc terram sibi vindicabant, sed etiam Romani. Propter religionem Hebraeam et Christianam et Islamicam magna pars huius regionis Terra Sancta vocatur. Ita per omnia saecula multi homines sive potentiae cupiditate sive pietate sive cognitionis et scientiae amore adducti hanc regionem petierunt, in quibus erant exempli gratia Pompeius (anno 63° ante Christum natum), Titus (70° post Chr. n.), Hadrianus (130), Helena, mater Constantini (320), atque etiam Hieronymus (385), qui in civitate Bethlehem Biblia Sacra Latine convertit vel retractavit. Haec acroasis complures quaestiones attinget: Quibus de causis et quibus viis et quibus vehiculis illi homines hanc terram obierunt et peragraverunt? Nostra memoria etiam C. Eichenseer, magnus Latinitatis vivae cultor et propugnator, hanc regionem visitavit et anno 1992º librum Latine conscriptum edidit “De itinere Palaestinensi sive Israheliano”.

De Epistola Paraenetica Bonaventurae Baronis ad Fratrem suum Iter Molientem (Iason HARRIS)

Bonaventura Baron (1610-1696) omnis Minervae homo mirum suum ingenium in omnes fere disciplinas contulit. Poeta enim haud respuendus stylo artifice versus panxit politiores de hominibus, moribus, rebus philosophicis theologicisque; historiographus quoque non minore diligentia composuit vitas quasdam et narrationem de obsidione propugnaculi Dunkanon, oppidi nempe in meridionali ora Hiberniae siti. Orationes etiam doctas et decoras argute quidem et elegantissime habuit propter quas sub praelo missas eum nonnulli lectores summis laudibus ad caelum extulerunt. Anno 1666 Herbipoli publici iuris facta sunt eius Opuscula Prosa et Metro, in quibus legamus epistolam paraeneticam ad fratrem auctoris missam de itineribus moliendis. Quid de arte peregrinandi senserit, quibus rebus animum fratris adverterit, qua quidem ratione scribendi usus sit, adumbrare conabimur.

De piratis, speculatoribus, historiis novi mundi (Pistorius KRAUSE)

Piratae saeculis sexto decimo et septimo decimo mare Oceanum transgressi latebras sibi muniebant tam ad novam Hispaniam vexandam quam ad novas colonias Gallorum in Florida atque Anglorum in Virginia condendas; fere simul in Europa, ubi proelia etiam prelis gerebantur, historiae de his piratis Latine divulgabantur. Quarum inter auctores numeratur Petrus Bizarus, Italus qui pro Williamo Cecil Britanno negotia clandestina gerebat; nomina porro aliorum speculatorum, ut Roberti Cecil filii Williami et Gualtheri Raleigh, inter patronos promotoresque horum operum necnon ipsarum expeditionum sæpe offenduntur. Hac in acroasi explicabo primum quatenus neo-Latinae historiae de Florida Virigniaque conscriptae nos doceant exploratores etiam piraticam pro regibus Gallorum et Anglorum exercuisse ad Hispanorum potestatem cohibendam, deinde quam partem speculatores Britanni egerint in historiis coloniarum componendis atque edendis. Ad haec argumenta pervestiganda nitor operibus scholasticis, praecipue iis quae protulerunt Carolus Bennett, Franciscus Cairns, Michael van Groesen, Franciscus Lestringant, D. B. et A. M. Quinn.

De usu atque commercio linguarum quid senserint Diego Valadés (1533-1583) atque Gerónimo de Mendieta (1524-1604), fratres Franciscani (Christianus LAES)

Investigabuntur in hac acroasi duo opera, quae Indorum vitam moresque tractant. Quorum unum, Latine conscriptum a mixticio fratre Franciscano Valadés, Rhetoricam Christianam depingit verbis cogitationibusque Ciceronis, Quintiliani necnon patrum ecclesiasticorum. Alterum, lingua Hispanica exaratum, nomine q.e. Historia Eclesiástica Indiana a fratre Gerónimo de Mendieta nobis traditum, plurima testimonia praebet vitae cottidianae necnon difficultatum quibus missionarii in America meridionali illis diebus circumdabantur. Quaestiones tractandae sint hae: utrum patres Indis linguam Latinam imponere voluerint necne, an linguarum differentia inimicitias attulerit, quibus modis commercium inter homines factum sit dum alius alterius linguam prorsus ignoraret.

De Navigatione Sancti Brendani, ad rerum caelestium meditationem pertinente itinere (Paula MARONGIU)

Navigatio Sancti Brendani est textus sine nomine, e decimo saeculo traditus, qui iter periculorum et miraculorum plenum Hiberni Brendani (saec.VI) Clonfertiae abbatis cum aliquibus monachis ad arcanam insulam narrat, Terram Repromissionis Sanctorum vocatam. Opus clarissimum factum multi scriptores Mediae Aetatis inter quos Dantes Aligherius imitati sunt. In eo multa genera narrandi inveniri possunt, in primis Hibernia immrama (itinera maritima quibus mirabilia eveniunt) et echtrai (itinera quae ad loca paradisiaca ultra oceanum contendunt) quibus exempla classicorum poematum (Odysseae et Aeneidos), mirificorum casuum Alexandri Magni, agiographiae sunt adiungenda. Tamen fundamenta sunt Hibernius monachismus cui propria sunt peregrinatio, motus continuus, ascetismus et Hibernius Christianismus qui Vetus Testamentum, apocrypha Novi Testamenti, Vitas Patrum, fabulas potissimum diligit. Quamvis multa indicia certa definitaque insint non agitur de veri itineris narratione, sed de animi peragratione, quae post multa experimenta divina tutela ad Deum ducit. Huius operis, quod a multis hominibus doctis scite diligenterque examinatum explicatu difficile manet, me conferam in religiosam significationem et praesertim in nonnullos locos qui relationem in promptu ponunt cum Vita Pauli Sancti Hieronymi et cum Visione Pauli, apocrypho Novi Testamenti quod Latine translatum Media Aetate late vulgatum est.

De Christiana expeditione apud Sinas suscepta ab Societate Jesu (Matthaeus MCGOWAN)

Tractabuntur non solum Matthaei Ricii S.J. (1555-1610) De Christiana expeditione apud Sinas Commentarii in quibus Sinensis Regni mores, leges atque instituta latine describuntur ab auctore Nicolao Trigauto S.J. (1615 Augustae Vind.), sed etiam Confucius Sinarum Philosophus sive Scientia Sinensis latine exposita (1687 Parisiis), quod opus per longum tempus confectum est ab quattuor saltem viris doctis ex Societate Jesu, quorum in primis fuit Prosperus Intorcetta (1625-1696), qui quidem Philosophorum Sinensium Principis Confucii Vitam addidit.

De thalassocratia monachorum hibernorum spiritali (Patricius O’CLEIRIGH)

E Vita Columbae ab Adomnano ante 700 p.c.n. conscripta, de navigationibus prioribus ab Hibernis Baethan et Cormac Ua Liathain saeculo sexto peractis novimus., Ambo illi, ut ipse Columba, “in mari desertum quaerebant”. Ineunte saeculo nono Dicuil in opere suo De Mensura Orbis Terrae anchoritas hibernos insulas quasdam ad septentriones versus per saeculum integrum habitavisse affirmavit. Dicuil se ipsum harum insularum complures inhabitavisse et de monachis hibernis, qui sex menses cuiusque anni in Thulen (Islandiam) transmigrarent, didicisse confirmat. Navigatio Brendani 2011 (a medio mensis Maii ad initium Iulii) ab Hibernia occidentali-meridionali profecta, praeter litora Hiberniae occidentalia et insulas Caldoniae propinquiores (Ehudes), dein ad Aemodes insulas et ad Oviles usque ad Thulen vela dedit, unde praeter Ehudes a Caledonia longiores in Hiberniam reversa est. Quae a peritis, qui in hac nave vecti sunt, aut iam conscripta sunt aut mox in lucem ibunt, nos plenius ex aedificiis et iconographia locorum a monachis cultorum quam e litteris solis intelligere adiuvabunt. Melius discemus, nec artem navigandi nec quali vehiculo oceani pericula superari possunt sed quo animo et quo effectu monachi vitam ita gerere voluerint.

Vanitas vanitatum et itinerarium animi apud Bisselii Argonauticon Americanorum (Patricius OENUS)

Antiquitus plana enarratio itineris saepe adhibetur ut auctor aliquid longe reconditius per translationem de ipso hominis animo enodate proferat. Sic Bisselius egit in suo opere c.t. Argonauticon Americanorum, ubi litterarum strophae similes reperiuntur iis quas apud Petrarcham in eius epistula de monte ventoso et apud Senecam in eius epistulis de itineribus. Bisselius lectores prolixis locorum remotissimorum descriptionibus delectat quo accuratius imagines homini intimas animique eius mutationes collustret. Hac oratione opus Bisslii nova lance perpendetur ac quid cum aliis Neo-Latinarum litterarum monumentis commune habeat disseretur.

De martyrum Servandi Germanique itinere postremo Emerita Augusta usque ad fundum Ursianum in territorio Gaditano (Ioachimus PASCUAL BAREA)

Iuvenes Servandus et Germanus, cives Emeritenses, Christianae confessionis coronas adsecuti, e carcere tandem liberati sunt exeunte saeculo III p.C.n. Sed paucos post annos, cum insequenti saeculo Diocletianus imperator persecutionem adversus Christianos excitaret, ad tormenta et vincula iterum rapti sunt. Cum autem praeses Viator, Hispaniarum praefecturae vicarius, ex civitate Emeritensi ad Mauretaniam pergeret, iussit illos post se trahi vinculis ferreis religatos, ut longi laborem itineris paterentur. Postquam tamen milia passuum fere ducenta et quadraginta progressi sunt, ad fundum Ursianum, in conventu Gaditano situm, pervenerunt, ubi Viator sententiam protulit, ut lictores Servandum et Germanum decollarent. Uterque ergo, in colle velut in specula constituto, gladium sacris cervicibus exceperunt die X kalend. Novembrium. Iter Emerita in fundum Ursianum in oratione mea pro viribus describere conabor. – De studiis linguae Latinae per rete propagandis (Daniel PETTERSSON)

Quisquis Latine discere coepit, probe scit non breve esse iter quod ad facultatem scripta Latina vere legendi ducat, esse multa obstacula atque impedimenta quae discentes tum retardent tum deterreant. Porro cum studia ipsa linguae Latinae in discrimine multis locis nostra memoria versentur, et numerus discipulorum in annos diminuatur, est periculum ne disciplina haec iam aliquatenus labefactata pereat. Cum igitur multa eaque pulchra ad linguam Latinam fovendam et in America et in Europa incohata esse vidissemus, remis velisque, ut aiunt, enitendum existimavimus ut, quantum possemus, ipsi et adulescentes ad studia huius linguae alliceremus et iam discentes in hoc longo itinere perficiendo adiuvaremus.

Mense igitur Octobri anni praeteriti condita est sedes, quod esset quasi novum initium linguae Latinae in rete, ubi plerique adulescentes versarentur. Subsidiis undique collectis varia subsidia etiam ipsi conficimus quo in genere sunt pelliculae et quod vulgo podcast dicitur, quibus res gestae, litterae Latinae, locutiones iucunde tractantur; huc accedunt symbolae de similibus rebus scriptae et loci Latini omnis aevi recitati.

Ab exiguiis initiis sedes cito praeter spem crevit, ut hodie a multis milibus hominum singulis mensibus visatur. Haec oratiuncula erit de origine, de parte huius itineris confecta, de novis metis constitutis, de consiliis captis, de spe quam de lingua Latina nostra aetate concepimus.

De Lingua Latina in Terra Brasilis: aut quomodo Josephus Anchieta homines instituerit in orbe novo (Lenia RIBEIRO LEITE)

Longa et multa itinera perfecit Josephus Anchieta, natus in Insulis Fortunatis anno MDXXXIV, Conimbrigae Lusitanorum disciplinis liberalibus eruditus, Societati Iesu adscriptus, undeviginti annos natus vectus ad Missiones Brasilienses. Longinquum maritimum iter vix potuit ferre causa morbi, at valetudine qua carebat corpore abundabat animo: etiam in Brasilia nunquam diu conquievit. Diuturnis et asperis viis cursabat media in silva, remota loca petens. Vixit usque ad obitum in Brasilia, et inter conditores multarum urbium huius patriae numeratur. Sed non tantum viator conditorque fuit ille pater: vir maximo ingenio et eruditione, cui excelsum propositum erat. Fundamenta nonullorum collegiorum in multis partibus terrae Brasiliae iacuit, in quibus Litteras Latinas et studia humanitatis docuit. Cum non suppeditaret copia librorum ad usum discipulorum, libros ipse exaravit; studiosus gentis indigenae, ad linguam Brasilicam perdiscendam animum suum adiecit, deinde hac lingua grammaticam et opera scaenica etiam scripsit; pia carmina, versus epicos et Latine et lingua vulgari sparsit, atque innumerabiles epistulas misit ad omnes partes orbis terrarum in quibus Iesuitae religionem Christianam propagabant. Plurima et maxima opera a Josepho Anchieta scripta tantum saeculo XXo collecta sunt, et consilium est nostrum opera et gesta auctoris adnotare et laudare.

De itineribus in Horatii Odis, Epodis, Sermonibus (Aprilis ROBERTSON)

Propositum huius investigationis spectat ad consideranda itinera quae inventiuntur in operibus poeticis Horatii, praecipue in illis Odis, Epodis, et Sermonibus. Apud Romanos itinera facere fuit res gravis, non solumodo saepnumero habens aspectum heroicum sed etiam pertinens ad cultum religiosum. In mente habeo haec poemata discernere: Odes I.3, I.6, I.8, I.21, I.22, I.28, I.34, I.35, I.36, II.4, II.17, II.20, III.4, III.7, III.11, III.27, IV.15, Epodes 1, 10,16, et Sermo I.5. Respiciam illa ut melius intelligere varia themata possimus, praesertim quomodo dei, aurae, omina, heroes et mors videntur in itineribus quae Horatius descriptsit. Etiam fuerit operae pretium considerare qualis audientia aut modus his carminibus fuit. In votis erit nonnulla carmina interpretare voce ac lyra, canens melodias meas, quas composui et spero aptas ad poemata Horatii. Apud Horatium mors habetur sicut iter, sed in Ode. I.22, ille poeta mirificum iter alternatum facit, omnino evadens omnes mortis molestias, sese convertens in alitem. Od. II.20 voce et lyra cantum. In Ode I.3, Horatius evocat varios deos ad navem protegendam quae Vergilium ad fines Atticas fert. Od. I.3 voce cantum.

Peregrinationes in mundos alienos (Vibeca ROGGEN)

Argumentum explorat peregrinationes quas poetae necnon alii scriptores narraverunt. Exempla sumentur ex claris poematibus: Odyssea, Iliade, Vergilii Aeneide, Metamorphoseon carmine Ovidii necnon Petrarchae Africa. Me delectant peregrinationes in mundos alienos: Odyssei ad inferos, Herculis (bis!) ad eundum locum, Aeneae quoque, et Sophonisbae (apud Petrarcam). Scriptores posteriores novas terras inveniunt: Hythlodaeus apud Thomam Morum trans mare navigat una cum Amerigo Vespucio et novam insulam Utopiam invenit; Ludovici Holbergi heros, nomine Nicolaus, non iter facit, sed incidit per fissuram quandam, speluncam in cacumine montis examinandi cupiens. Decidit Nicolaus usque ad partes internas mundi, secundum Ludovicum Holbergium in libro cui nomen Nicolai Klimii iter subterraneum (1741). Quaestiones ponentur, exempli gratia, quis iter fecerit: Num heroes soli, semidei, iter suscipiant, an homines quoque? Num boni solum eunt? Quid vident vel peragunt inter itinera? Quid faciunt? Odysseus Sirenarum cantus auscultat, Orpheus se vertit et Eurydicen aspicit – quod non debuisset facere. Aeneas cum Sibylla loquitur. In Petrarcae Africa, femina Punica iter facit ad Acherontem, quia mortua iam est. Num viatores assequuntur, quod cupiverint? Tandem examinandum est, quomodo iter, vel potius finis itineris, textum et eius genus afficiat.

De Carmine itinerario quod anno 1770 foras edidit Fridericus de Baltimore (Theodericus SACRÉ)

Anno 1770 in lucem prodierunt Gaudia poetica. Latina, Anglica et Gallica lingua composita A° 1769 (Augustae: Litteris Späthianis, 1770). Opus conscripsit et publici fecit iuris Fridericus (Calvert) de Baltimore (1732-1771). Inest Carmen itinerarium, quo ille iter in Daniam, Suetiam, Finniam, Russiam, Lettoniam, Borussiam institutum versibus inclusit. Quod carmen cum perlegeris, non eis adnumerabis, quae summa sint laude digna. Sunt tamen causae nonnullae, cur versus ii nobis ab oblivione videantur esse vindicandi. Nam ipsos ad hunc diem praetermiserunt viri poesis Anglo-Latinae peritissimi [veluti L. Bradner, Musae Anglicanae: A History of Anglo-Latin Poetry 1500-1925 (1940 = 1966); L. Bradner, Musae Anglicanae: A Supplemental List (1967); J.W. Binns (ed.), The Latin Poetry of English Poets (1974); L.B.T. Houghton – G. Manuwald (eds.), Neo-Latin Poetry in the British Isles (2012)]. Huc accedit quod Fridericus de Baltimore Carolo Linnaeo, botanicorum principe, familiariter est usus litterasque ad eum dedit complures, quae res, cum admirationem moveat, paulo penitius erit inspicienda. Denique Calvertius ille cum Civitatibus Americae Septentrionalis fuit arcte coniunctus ; erat enim Marylandiae Americanae dominus. Id ergo nobis proponimus, ut de viri vita et operibus pauca praemoneamus, quatenus amicus ille Linnaeo fuerit adumbremus, carmen ipsum excutiamus et quare Latine sit scriptum typisve editum, quanti denique sit pendendum explicare conemur.

De paeoniae usu in navigationibus ex Herbarii pseudo-Apuleiani praescriptione (Maria-Theresia SANTAMARÍA-HERNÁNDEZ)

Herbarium Apuleio falso tributum in capitulo 65 De paeonia ad tempestates in maritimis itineribus compescendas huius herbae usum praescribit. Pseudo-Apulei Herbarium magnum opus est, saeculo IV p.C. scriptum, de plantis corporis saluti adhibendis, quod multa fragmenta ex variis fontibus recipit. Inter hos fontes praeminent Plinii Naturalis Historia atque quaedam Graeca scripta Hermetica appellata, sicut Cyranides et pseudo-Thessali Tralliani opus De plantis duodecim signis et septem planetis subiectis, quae tractant de magico et superstitioso plantarum, animalium petrarumque usu ad restituendam hominis salutem. In hac oratiuncula hanc praescriptionem de paeoniae usu in itineribus faciendis cum aliis similibus huius Herbarii aliorumque scriptorum conferimus ad eius originem et indolem cognoscendam.

Patria nostra in coelis: quomodo ethnici et Christiani exsilium tulerint (Robertus SPATARO)

Apud antiquos, magnus erat hominum numerus, qui, usi viis multis quibus Imperium Romanorum contextus erat, iter faciebant, inter quos mancipia, mercatores, milites, magistratus annumerantur. Quamvis nolentes, iter conficiebant et ii qui, poenas dependentes, domos suas triste deserere rationemque vitae cottidianae relinquere cogebantur, patria discessuri. Tum Ethnici tum Christifideles exsilio ita multabantur. Mihi autem de utrisque cogitanti satis patet istos in solvendis poenis ab illis paulo differre. Nam, utrique cum in exsilium proficiscerentur, nullomodo idem de vita ac morte animo sentiebant. Adeo igitur contendo, ut res adversas enarrem quas passi sunt primum Ovidius Naso, elegantissimus poeta Latinus, imperante Octaviano Augusto, dein Lucius Annaeus Seneca, sui temporis maximus sapientium Romanorum, iubente Agrippina, tum Eusebius Vercellensis, intrepidus Antistes, saeviente in Catholicos Arianorum factione, demum Ioannes Chrisostomus, praeclarus Ecclesiae Doctor qui morti in exsilio occubuit, hoc praecipientibus Principe Constantinopolitano eiusque uxore.

Florida paene Calviniana (Iosephus TIPTON)

Annus septuagesimus secundus supra sesquimillesium (1572) ex memoria hominum vix umquam deleri poterit, quoniam eo anno innumerabiles Protestantes, cum ubique in regno Galliarum, tum praecipue Lutetiae, signo dato, miserabiliter necati, iugulati, trucidati sunt, non invito rege ipso eiusque matre. Verum, quod est miraculo, dumtaxat decem annis antea rex Galliarum praestantissimo in regno Protestanti, Admirallio Colignio, demandavit ut coloniam in Floridam deducendam curaret. In qua colonia stabilienda complures susceptae sunt navigationes, ex quibus ea quae secunda fuit prae ceteris eminet eo quod postea conscripta ab eo pictore qui illam navigationem comitatus est, ac paulo post Latine edita est a Theodoro de Bry cum inscriptione Brevis Narratio eorum quae in Florida Americae Provincia Gallis Acciderunt, etc. Hoc opusculum multis nominibus dignum est quod penitius cognoscatur. Primum enim plus quam quadraginta imaginibus chalcographicis instructum est quae cum topographiam variarum Floridae partium commonstrant, tum ipsos “Indos” quibuscum coloni Galli commercium habuerunt depingunt. Deinde hoc idem opusculum ad nostrum ecclesiae Gallicae Reformatae intellectum nonnihil confert, cum plerique omnes qui his navigationibus nomina dederunt Calviniani, vel “Hugonotti,” fuerint. Postremo tandem illam saepe ambiguam rationem quae Calvinianis cum regibus Galliarum intercessit usque ad istam die Sancti Bartholomaei perpetratam cladem non leviter nobis enucleat. Quibus de quaestionibus in oratione mea mihi proposui ut disseram.

Per Tempora et Terras: Itinera Iaponum Facta et Latine Commemorata Saec. XVI et XVII (Accius VATANABE)

Iaponia, regio antiquis Romanis penitus incognita, tamen quod ad litteras Neolatinas attinet nonnullius momenti est. Nam saeculis XVI et XVII Iesuitae ex Europa advenae linguam Latinam neophytos Iapones docuerunt, e quibus saltem aliquot satis periti evaserunt qui epistolas et alia documenta Latinitate haud contemnenda ornata reliquerint. Quamvis insuper post persecutionem Catholicae fidei quae saeculo XVII exarsit scientiam litterarum Latinarum in Iaponia maxima ex parte evanuisse versimile sit, tamen memoriam missionis Iaponicae in litteris Neolatinis superstitem ipsi Europaei colere perrexerunt. In hac igitur oratiuncula commemorabo quaedam documenta Neolatina et ab Iaponibus et ab Europaeis scripta quae itinera Iaponum saeculo XVI et XVII inter Asiam et Europam facta describunt. Primum epistola anno 1587 a Iapone fratre Iesuita Georgio Loyola ad Claudium Aquivaivam missa tractabitur. Dein aliquot loci ex libro cui titulus De Missione Legatorum Iaponensium ad Romanam Curiam Macai anno 1590 impresso afferentur. Postremo aliae epistolae Iaponum saeculo XVII in quibus longa et difficilia itinera describuntur, et opera Iesuitarum Europaeorum, praesertim carmen epicum cui titulus Paciecidos anno 1640 Coimbricae editum, et fabulae scholasticae Germanorum in quibus mentiones fiunt Iaponum itinerantium, commemorabuntur. Ex his fontibus spes est ut auditores certiores fiant itinera Iaponum post multa saecula et terras litteris Neolatinis resonare.

“Nunc primum velis, elegi, maioribus itis”, vel itinera in recusationibus (Christina VENTARIA)

Olim Augustus princeps poetas Romanos carmina heroica sibi scribere volebat. Et quare poetae aureorum saeculorum opera eius generis scribere non poterant? Fortasse Apollo venit et aurem unam eorum vellit. Alterum Tragoedia et Elegia monent, ut alia genera scribenda sint. Hoc modo poetae Romani recusabant rogationem Augusti, quominus ei carmina heroica scriberent. Haec forma artis rhetoricae scripta recusatio nominatur. Recusatio rogationis Augusti a poetis diverso modo etiam instruitur in carminibus eorum. Quamvis multo minus notum sit hoc factum, sed ante aurea saecula etiam apparent recusationes in variis textibus (apud Homerum, Pindarum etc.). Si hos textus perscrutamur, tres diversae formae recusationis distingui possunt: una est, hanc ego recusationem fabulae nomino, altera priamel (quaedam figura rhetorica), alia a Palliccia recusatio initii ficti (“false-start recusatio”) nominata est. Sed in his variis textibus suntne recusationes de itineribus? Valde sunt. Sed haec oratio ipsamet etiam iter erit: scilicet iter temporis. Iter faciamus procul a domo in clarissima terra et navigabimus in lato mari. Agite, proficiscamur!